Нөөцлөлт (Backups)

Хоёр төрлийн хүн байдаг:

Таны эзэмшдэг, нөөцлөөгүй байгаа ямар ч өгөгдөл ямар ч үед бүрмөсөн устах аюултай байдаг. Энд бид нөөцлөлтийн зарим үндсэн ойлголтууд болон зарим аргуудын сул талуудын талаар авч үзэх болно.

3-2-1 дүрэм

3-2-1 дүрэм нь өгөгдлийг нөөцлөхөд зөвлөдөг ерөнхий стратеги юм. Үүнд:

Энэхүү зөвлөмжийн гол санаа нь бүх өндгөө нэг сагсанд хийхгүй байх явдал юм. Өөр өөр 2 төхөөрөмж/диск ашиглах нь техник хангамжийн ганц алдаанаас болж бүх өгөгдлөө алдахаас сэргийлнэ. Үүнтэй адилаар, хэрэв та цорын ганц нөөцөө гэртээ хадгалдаг бөгөөд гэр тань галд өртөх эсвэл дээрэмдүүлбэл бүх зүйлээ алдах болно! Үүнээс сэргийлэхэд гэрээс гадуурх хуулбар тусалдаг. Локал (onsite) нөөцлөлт нь хүртээмжтэй бөгөөд хурдан байдаг бол гадуурх (offsite) нөөцлөлт нь ямар нэгэн гамшиг тохиолдоход тэсвэртэй байдлыг хангадаг.

Нөөцлөлтөө шалгах

Нөөцлөлт хийх үед тохиолддог нийтлэг алдаа бол системд юу хийж байгааг нь сохроор итгэж, өгөгдлийг зөв сэргээж чадах эсэхийг нь шалгадаггүй явдал юм. Toy Story 2 хүүхэлдэйн кино бараг бүрмөсөн устах дөхсөн бөгөөд тэдний нөөцлөлтүүд ажиллахгүй байсан тул зөвхөн азны хүчинд тэд аврагдаж чадсан байдаг.

Хувилбаржуулалт (Versioning)

Та RAID технологи нь нөөцлөлт биш бөгөөд ерөнхийдөө mirroring (мироринг) нь нөөцлөлтийн шийдэл биш гэдгийг ойлгох хэрэгтэй. Файлуудаа хаа нэг газар руу зүгээр л ижилсүүлэх (sync) нь дараах тохиолдлуудад тус болохгүй:

Хэрэв таны өгөгдөлд орсон өөрчлөлтүүд нөөц хуулбар руу шууд дамждаг бол эдгээр тохиолдолд та өгөгдлийг сэргээж чадахгүй. Энэ нь Dropbox, Google Drive, OneDrive зэрэг олон үүлэн хадгалах сангийн үйлчилгээнүүдэд тохиолддог. Тэдгээрийн зарим нь устгасан өгөгдлийг богино хугацаанд хадгалдаг ч их хэмжээний файлыг сэргээхэд тэдний интерфэйсийг ашиглах нь маш хэцүү байдаг.

Зөв нөөцлөлтийн систем нь энэхүү алдаанаас сэргийлэхийн тулд хувилбартай (versioned) байх ёстой. Цаг хугацааны өөр өөр снапшотуудыг (snapshots) хадгалах замаар хүн алдагдсан зүйлээ хялбархан хайж олоод сэргээж болно. Үүний хамгийн сайн жишээ бол macOS үйлдлийн системийн Time Machine программ юм.

Давхардлыг арилгах (Deduplication)

Гэхдээ өгөгдлийнхөө олон хуулбарыг хийх нь дискний багтаамжийн хувьд маш их зардалтай байж болно. Тиймээс нэг хувилбараас дараагийн хувилбар руу шилжихэд ихэнх өгөгдөл ижил байх тул тэдгээрийг дахин хуулах шаардлагагүй байдаг. Энд өгөгдлийн давхардлыг арилгах (data deduplication) арга ашиглагддаг бөгөөд өмнө нь хадгалагдсан зүйлсийг бүртгэж ажилласнаар зөвхөн өмнөх хувилбараас гарсан өөрчлөлтийг л хадгалдаг өсөн нэмэгдэх нөөцлөлтийг (incremental backups) хийх боломж бүрддэг. Энэ нь эхний хуулбарын дараа нөөцлөлтөд шаардлагатай зайг маш ихээр хэмнэдэг.

Шифрлэлт (Encryption)

Бид үүлэн үйлчилгээ үзүүлэгч гэх мэт гуравдагч талын серверүүдэд нөөцлөлтөө хадгалж болох тул өгөгдлийг байгаа чигээр нь (as is) хуулбал зөвшөөрөлгүй хүмүүсийн гарт орох эрсдэлтэй гэдгийг тооцох хэрэгтэй. Таны татварын баримт зэрэг эмзэг мэдээллүүдийг ил форматтайгаар нөөцөлж болохгүй. Үүнээс сэргийлэхийн тулд олон нөөцлөлтийн программууд клиент талын шифрлэлтийг (client-side encryption) санал болгодог бөгөөд өгөгдлийг сервер рүү илгээхээс өмнө шифрлэдэг. Ингэснээр сервер хадгалж буй өгөгдлийг уншиж чадахгүй бөгөөд зөвхөн та өөрийн нууц түлхүүрээр тайлж унших боломжтой болно.

Нэмж хэлэхэд, хэрэв таны диск (эсвэл home хавтас) шифрлэгдээгүй бол таны компьютерыг олж авсан хэн ч хэрэглэгчийн хандалтын хяналтыг алгасаж, өгөгдлийг тань унших боломжтой. Орчин үеийн техник хангамж нь шифрлэгдсэн өгөгдлийг маш хурдан уншиж, бичихийг дэмждэг тул та дискийг бүрэн шифрлэх (full disk encryption) тохиргоог идэвхжүүлэхийг бодоорой.

Зөвхөн нэмэх (Append only)

Одоог хүртэл авч үзсэн шинж чанарууд нь техник хангамжийн гэмтэл эсвэл хэрэглэгчийн алдаанд төвлөрсөн бөгөөд хорлон сүйтгэгч этгээд таны өгөгдлийг устгахыг оролдвол яах вэ гэдэг асуудлыг шийдээгүй байна. Жишээ нь, хэн нэгэн таны системд нэвтэрч, таны анхаардаг бүх нөөц хуулбарыг устгаж чадах уу? Хэрэв та энэ нөхцөл байдалд санаа зовж байгаа бол зөвхөн нэмэх боломжтой (append-only) нөөцлөлтийн шийдэл хэрэгтэй болно. Ерөнхийдөө энэ нь шинэ өгөгдөл илгээхийг зөвшөөрдөг боловч өмнө нь байсан өгөгдлийг устгахаас татгалздаг сервертэй байна гэсэн үг юм. Ихэвчлэн хэрэглэгчид хоёр түлхүүртэй байдаг: шинэ нөөцлөлт үүсгэхийг дэмждэг зөвхөн нэмэх түлхүүр, болон шаардлагагүй болсон хуучин нөөцүүдийг устгах боломжтой бүрэн хандалтын түлхүүр. Сүүлийн түлхүүрийг сүлжээнээс гадуур (offline) хадгалдаг.

Хортой хэрэглэгчээс өгөгдлөө устгуулахгүй байхын зэрэгцээ шинэ өөрчлөлт оруулах боломжтой байх нь нэлээд хүндрэлтэй асуудал юм. Борлуулагдаж буй бэлэн шийдлүүдээс дурдвал Tarsnap болон Borgbase зэрэг орно.

Нэмэлт анхаарах зүйлс

Бусад анхаарч үзэх зүйлс:

Вэб үйлчилгээнүүд

Таны ашигладаг бүх өгөгдөл хатуу дискэн дээр тань байдаггүй. Хэрэв та вэб үйлчилгээ (webservices) ашигладаг бол таны анхаардаг зарим өгөгдөл болох Google Docs илтгэлүүд эсвэл Spotify дууны жагсаалт зэрэг нь онлайн хадгалагддаг. Өөр нэг амархан мартдаг жишээ бол Gmail гэх мэт вэбээр нэвтэрдэг и-мэйл хаягууд юм. Эдгээр тохиолдолд нөөцлөлтийн шийдэл олох нь арай төвөгтэй байдаг. Гэхдээ өөрийн өгөгдлийг шууд эсвэл API-аар дамжуулан татаж авах боломж олгодог олон үйлчилгээнүүд бий. Gmail-д зориулсан gmvault зэрэг хэрэгслийг ашиглан и-мэйл файлуудаа компьютертээ татаж авч болно.

Вэб хуудсууд

Үүнтэй адилаар, чанартай агуулгуудыг онлайнаар вэб хуудас хэлбэрээр олж болно. Хэрэв уг агуулга статик бол вэбсайтыг бүх хавсралт файлуудынх нь хамт зүгээр л хадгалж аваад нөөцөлж болно. Өөр нэг сонголт бол бүх төрлийн мэдээллийн хэрэгслийг хадгалан хамгаалахад чиглэсэн ашгийн бус байгууллага болох Internet Archive-аас ажиллуулдаг, World Wide Web-ийн асар том дижитал архив болох Wayback Machine юм. Wayback Machine нь вэб хуудсуудыг барьж авч архивлах боломжийг олгодог бөгөөд дараа нь тухайн вэбсайтын архивлагдсан бүх снапшотыг сэргээн харах боломжтой. Хэрэв танд хэрэг болж байвал тус төсөлд хандив өргөх талаар бодоорой.

Нөөцүүд

Бидний ашиглаж байсан бөгөөд зөвлөх боломжтой нөөцлөлтийн сайн программууд болон үйлчилгээнүүд:

Дасгалууд

  1. Та өөрийн өгөгдлийг хэрхэн нөөцөлж байгаа (эсвэл нөөцлөхгүй байгаа) талаар бодож, түүнийгээ сайжруулах/засах талаар судалж үзээрэй.

  2. Өөрийн и-мэйл хаягуудыг хэрхэн нөөцөхийг олж мэдээрэй.

  3. Өөрийн байнга ашигладаг вэб үйлчилгээг (Spotify, Google Music г.м.) сонгоод өгөгдлийг нь нөөцлөх ямар боломжууд байгааг олж мэдээрэй. Хүмүүс ихэвчлэн бэлэн API дээр тулгуурласан хэрэгслүүдийг (жишээ нь, youtube-dl) ашигласан байдаг.

  4. Олон жилийн турш байнга зочилсон вэбсайтаа бодож олоод, түүнийгээ archive.org дээр хайж үзээрэй. Тэр вэбсайт нийт хэдэн хувилбартай байна вэ?

  5. Давхардлыг арилгах үр ашигтай нэг арга бол хардлинк (hardlink) ашиглах явдал юм. Символик холбоос (симлинк буюу symlink гэж нэрлэдэг) нь өөр файл эсвэл хавтас руу заадаг файл байдаг бол хардлинк нь заагчийн яг таг хуулбар нь юм (энэ нь ижил inode ашиглаж, дискний ижил байршлыг заадаг). Тиймээс эх файл устахад симлинк ажиллахаа больдог бол хардлинк нь ажилласаар байдаг. Гэхдээ хардлинк нь зөвхөн файлд зориулагдсан байдаг. ln тушаалыг ашиглан хардлинк үүсгэж, түүнийгээ ln -s тушаалаар үүсгэсэн симлинк-тэй харьцуулаарай. (macOS дээр та gnu coreutils эсвэл hln багцыг суулгах шаардлагатай болно).

Энэ хуудсыг засварлах.

Лиценз: CC BY-NC-SA.